بررسی هم‌نامی و نقش‌های مختلف تکواژ وابستة "-æ" در کردی‌ ملکشاهی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبانشناسی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران

2 دانشگاه تهران

10.22099/jill.2020.36747.1193

چکیده

هم‌نامی پدیده‌ای است که در آن مقولات مختلف زبانی با نقش‌ها و معانی نامرتبط از صورت‌های آوایی و نوشتاری یکسان برخوردار هستند. هدف از پژوهش‌ حاضر بررسی نقش‌های مختلف تکواژ "-æ" در کردی ملکشاهی است. پیکره‌ی زبانی این پژوهش با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختار‌یافته از سخنگویان کردی ملکشاهی به عنوان یکی از شهرستان‌های مرکزی استان ایلام گردآوری شد. برای بررسی نقش فرآیند دستوری‌شدگی در ایجاد هم‌نامی تکواژ "-æ" از اصول ارائه شده توسط هاپر(1996) و همچنین سازوکارهای معرفی شده‌ی هاینه (1991) بهره گرفته شده است. یافته‌های مطالعه نشان داد که چند مقولة مستقل زبانی در کردی ملکشاهی به صورت تکواژ وابستة "-æ" بازنمایی می‌شوند. صورت مذکور ممکن است به عنوان پی‌بست، وند تصریفی و یا اشتقاقی در بافت‌های مختلف واقع شود. این تکواژ به عنوان وندی تصریفی با نقش"نشانه معرفه" به اسم یا گروه اسمی متصل می‌شود. تکواژ وابسته‌ی"-æ" به صورت پی‌بستی و با نقش فعل ربطی و معین "است" نیز در کردی ملکشاهی به‌کار برده می‌شود. تکواژ "-æ" همچنین صورت الحاقی دو حرف اضافة مستقل "به" و "در" در گونة مذکور است که به برخی افعال به عنوان میزبان متصل می‌شود. علاوه بر کارکردهای مذکور، این تکواژ صورت دو پسوند اشتقاقی کردی ملکشاهی است که در تولید ساخت نام‌آوا و قید به کار برده می‌شود. هر یک از نمودهای "-æ" در طول سازوکار دستوری‌شدگی تحت تأثیر تغییرات آوایی، صرفی، نحوی و معنایی قرار گرفته‌اند و باعث ایجاد این هم‌نامی شده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

On the Different Functions of Bound Morpheme "-æ"in Malekshahi Kurdish

نویسندگان [English]

  • Ameneh Karimi 1
  • Habib Gowhari 1
  • Gholam Hossein Karimidoostan 2
1 Department of Linguistics, Ilam Branch, Islamic Azad University, Ilam, Iran
2 Tehran university
چکیده [English]

Homonymy is a phenomenon in which different linguistic categories have the same phonological and orthographic form. The aim of this study is to investigate different functions of “-æ “in Malekshahi Kurdish. The data is collected from native speakers of Malekshahi Kurdish. The Hopper (1996) and Heine (1991) as theoretical frameworks are used to examine the reasons for different functions of morpheme “-æ “and also the reasons of the homonymy of morpheme “-æ”. The findings show that different linguistic categories are represented by the bound morpheme “-æ “. It may be used in various contexts as a proclitic, inflectional or derivational affix. As an inflectional affix, it is suffixed to nouns and noun phrases to signal definiteness in Malekshahi Kurdish. As a proclitic, “-æ” is suffixed to verbs to function as an auxiliary or linking verb to represent perfect aspect. It is also used as an applicative form of two prepositions “to” and “in” which is attached to some given verbs. “-æ” is, also, used to represent two derivational affixes to make onomatopoeias and some nouns. Each manifestation of “-æ” has undergone some phonological, morphological and syntactic changes due to grammaticalization which is the underlying reason for this homonymy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • bound morpheme “-æ”
  • grammaticalization
  • Homonymy
  • Malekshahi Kurdish
  • southern Kurdish