نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 گروه زبانشناسی همگانی، واحد ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی، ایلام، ایران.
2 دانشگاه تهران، تهران. ایران
چکیده
واژهبستها واحدهای زبانی حد واسط بین واژه و وند هستند که هم بعضی از خصوصیات واژه و هم بعضی از ویژگیهای وند را دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی واژهبست در گویش کردی کلهری ایلامی صورت گرفته است. این بررسی به روش توصیفی- تحلیلی است که دادههای آن با مراجعه به منابع متعدد گویش کردی کلهری ایلامی و نیز شم زبانی نگارندگان این تحقیق تهیه شده است. الگوهایی که برای تشخیص این واژهبستها در این مقاله بهکار برده شدهاند، همان معیارهایی هستند که شقاقی (1374) برای بررسی و طبقهبندی تکواژهای وابسته در زبان فارسی از زوییکی و پولوم (1983) اقتباس کرده است. بررسی دادههای این پژوهش نشان میدهد که واژهبستهای این گویش عبارتند از: ضمایر شخصی پیبستی، افعال ربطی، نشانۀ مفعول، نشانۀ معرفه، نشانۀ نکره، نشانۀ ماضی بعید و نشانۀ مجهول. در میان این واژهبستها، واژهبستهای ضمیری (ضمایر شخصی) نقش مطابقهای دارند. همچنین، یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهند که میتوان از الگوی زوییکی و پولوم (1983) به عنوان ابزاری علمی و البته مناسب برای تشخیص و مطالعۀ واژهبستهای زبان کردی استفاده کرد. نکتۀ تازه و دستاورد جدید این پژوهش شناسایی واژهبست «ɥ» به عنوان نشانۀ معین در فعل ماضی بعید و نیز استفاده از واژهبست « jâ» برای مجهول است.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
Clitic in Kalhori Kurdish of Ilam
نویسندگان [English]
- Habib Gowhari 1
- Mehdi Mehdizade 1
- Gholam Hossein Karimidoostan 2
- Tayebeh Khoshbakht 1
1 Department of linguistics, Islamic Azad University of Ilam, Iran
2 Tehran University
چکیده [English]
Clitics are medial linguistic units that have some characteristics of both affixes and words. The present research has been done to investigate clitics in Kalhori Kurdish of Ilam dialect. This investigation was done through a descriptive-analytic method whose data has been collected by referring to numerous resources of Kalhori Kurdish of Ilam and the linguistic intuition of the authors of this research. The patterns used to identify these clitics in this article are those criteria applied by Shaqaqi (1374) adopted from Zwicky and Pullum (1983) to investigate and classify the morphemes of the Persian Language. The results of this research show that the clitics of Kurdish dialect include: enclitic personal pronouns, object marker, linking verbs, marker of indefinite nouns, and the marker of past perfect tense and passive marker. Of these clitics, pronoun clitics (personal pronouns) have an agreement rule. This article shows also that the model of Zwicky and Pullum (1983) can be used as an appropriate scientific tool to identify and study Kurdish language clitics. The new achievement of this research is identifying "ɥ" clitic as the marker of the auxiliary verb in the past perfect tense and the existence of "ja" clitic for the passive verb.
کلیدواژهها [English]
- Clitics
- affixes
- agreement
- Kalhori dialect
- Kurdish of Ilam
خانلری، پرویز. (1377). دستور زبان فارسی، تهران: توس.
راسخمهند، محمد. (1384). نشانه مطابقه مفعولی در فارسی. مجموعه مقالات نخستین همایش انجمن زبانشناسی ایران، به کوشش دکتر مصطفی عاصی، صص 275-285.
راسخمهند، محمد. (1386). توصیف افعال مرکب پیبستی و شیوۀ ضبط آنها در فرهنگهای فارسی. فرهنگنویسی، (1) صص 236-252.
راسخمهند، محمد. (1387). ضمایر تکراری در زبان فارسی. دستور، ویژهنامۀ فرهنگستان، (4)، صص 183-189.
راسخمهند، محمد. (1389). واژهبستهای فارسی در کنار فعل. پژوهشهای زبانشناسی، 2 (2)، صص 75-85.
شقاقی، ویدا. (1374). واژهبست چیست؟آیا در زبان فارسی چنین مفهومی کاربرد دارد؟. مجموعه مقالههای سومین کنفرانس زبانشناسی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
شقاقی، ویدا. (1386). مبانی صرف. تهران: سمت.
صراحی، محمد امین. و علینژاد، بتول. (1392). ردهشناسی واژهبست در زبان فارسی. زبانشناسی و گویشهای خراسان، 5 (1)، صص 103-130.
مزینانی، ابوالفضل، کامبوزیا، عالیه. و گلفام، ارسلان. (1392). پیبستهای ضمیری فارسی میانه و ظهور ضمیرگذاری تکراری در این زبان. مجموعه مقالات اولین هماندیشی بررسی واژهبستها در زبانهای ایرانی، به کوشش دکتر محمد راسخمهند، صص 73-93.
مزینانی، ابوالفضل، کامبوزیا، عالیه. و گلفام، ارسلان. (1394). بررسی نظام واژهبستهای ضمیری گویش مزینانی. زبانها و گویشهای ایرانی، دورۀ جدید، (5)، صص 81-101.
مزینانی، ابوالفضل. و شریفی، شهلا. (1394). بررسی نظام واژهبستی ضمیری در تاریخ زبان فارسی و علل تحول آن. جستارهای زبانی، 6 (4)، پیاپی 25، صص 275-307.
مفیدی، روحالله. (1386). تحول نظام واژهبستی در فارسی میانه و نو. دستور، ویژهنامۀ فرهنگستان، (3)، صص 133-153.
ممسنی، شیرین. (1380). توصیف و بررسی واژی-نحوی واژهبستهای ضمیری در گویش دلواری. پایاننامة کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس.
معین، محمد. (1340). مفرد و جمع. تهران: امیرکبیر
نغزگوی گهن، مهرداد. (1389). از واژهبست تا وند تصریفی. بررسی تحول تاریخی بعضی واژهبستهای فارسی جدید. دستور، ویژهنامۀ فرهنگستان، (6)، صص 77-99.
نورعلیوند، اسماء. (۱۳۹۰).بررسی و توصیف واژهبست در گویش لری درهشهر. پایاننامة کارشناسی ارشد، دانشگاه پیام نور، تهران.
Aikhenvald, A. Y. (2003). Typological Parameters for the Study of Clitics, with Special Reference to Tarina. In: R. N. W. Dixon and A. Y. Aikhenvaid (Eds.). Word: A Cross-Linguistic Typology (pp. 42-78). Cambridge: Cambridge University press.
Anderson, S. R. (1992). A-Morphous Morphology. Cambridge: Cambridge University press.
Booij, G. (2007). The Grammer of Word. Oxford: Oxford University Press.
Crystal, D. (2008). A Dictionary of Linguistics and Phonetics. Oxford: Blackwell Publishhng.
Halpern, A. (1995). On the Placement and MorPhology of Clitics. Standard: CSLI Publications.
Katamba, F. (1993). Morphology. London: Mcmillan Press LTD.
Katamba, F. & Stonham, J. (2006). Morphology. London: Palagrave Mcmillan.
Klavans, J. (1982). Some Problems in a Theory of Clitics. Bloomington: Indiana University Linguistic Club.
Klavans, J. (1985). The Independence of Syntax and Phonology in Cliticisation. language, (61), pp. 95-120.
Russi, C. (2008). Italian Clitic: An Empirical Study. Berlin: Moutom de Gruyter.
Taylor, A. (1990). Clitic and Configurationality in Ancient Greek. Doctoral diss. University of pennsylvania.
Spenser, A. (1991). Morphological Theory: An Introduction to Word Struture in Generative Gammar. Owford & Cambridge: Blackwell.
Zwicky, A. (1977). On Clitics. Bloomington: Indiana University Linguistic Club.
Zwicky, A. (1985). Clitics and Particle. Language. (61), pp. 283-305.
Zwicky, A. M. (1994). Clitics. Encyclopedia of Language and linguistics. ed. 61. R.E. Asher.pergamon Press, (2) pp. 571-575.
Zwicky, A. & Pullum, G. (1983). Cliticisation vs. Inflectionl: Language, (59), pp. 502-513.
