دانشگاه شیراز زبان‌شناسی گویش‌های ایرانی 2538-3574 4 1 2019 08 23 The Causative alternation in the Khūri dialect تناوب سببی در گویش خوری 1 25 5374 10.22099/jill.2019.5374 FA مهدی عباسی دانشجوی دکتری زبانشناسی همگانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران غلامحسین کریمی دوستان استاد زبانشناسی همگانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2018 04 24 The causative alternation is a transitivity alternation between a causative verb and its anti-causative counterpart. Concerning the relationship between the two variants, two general approaches have been taken by linguists: derivational and non-derivational. In the derivational approach, it is supposed that one of the variants is basic and the other one derived. In the intransitive base approach (causativisation), the anti-causative is considered basic and the causative derived. In the transitive base approach (anti-causativisation), however, the causative is considered basic and the anti-causative derived. In the non-derivational or common base approach there is no direct relationship between the two variants but both come from a third source or root. The aim of this article is to critically evaluate the above-mentioned approaches in the light of morphologically marked alternating verbs in the Khūri dialect __ a Northwest Iranian language spoken in the Central Desert of Iran. The morphological evidence in Khūri shows that the derivational approaches to the causative alternation do not have a general analytic strategy and can only account for the morphological marking of the causative or anti-causative variant. On the contrary, the non-derivational common base approach covers the areas of variation in Khūri (one of the two variants or both of them could be marked) and can explain this morphological variation inclusively. تناوب سببی نوعی تناوب گذرایی بین یک فعل سببی و همتای ضدسببی آن است. در مورد رابطه بین این دو گونه فعلی به طور کلی دو نوع رویکرد از سوی زبان‌شناسان اتخاذ شده است: اشتقاقی و غیراشتقاقی. در رویکرد اشتقاقی، یکی از دو گونه، پایه و دیگری مشتق فرض می‌شود. در رویکرد اشتقاقی پایه ‌ـ ناگذر (رویکرد سببی­سازی)، فرض بر این است که گونه ضدسببی پایه و گونه سببی مشتق است. در حالی که در رویکرد اشتقاقی پایه‌ـ گذرا (رویکرد ضدسببی­سازی) گونه سببی پایه و گونه ضدسببی مشتق فرض می‌شود. در رویکرد غیراشتقاقی یا پایه‌ ـ مشترک رابطه مستقیم اشتقاقی بین دو گونه برقرار نمی‌شود و هر دو از یک منبع سوم یا ریشه نشأت می­گیرند. هدف از مقاله حاضر بررسی کارآمدی رویکردهای یاد شده در تحلیل نشانه‌های ساختواژی فعل­های تناوبی در گویش خوری از زبان­های ایرانی شمال‌غربی رایج در کویر مرکزی ایران است. شواهد ساختواژی در این گویش نشان می­دهد رویکردهای اشتقاقی به تناوب سببی دارای راهبرد تحلیلی کلی نیستند و تنها قادرند نشانه­های ساختواژی در یکی از دو گونه سببی یا ضدسببی را توضیح دهند. در مقابل به نظر می‌رسد رویکرد غیراشتقاقی پایه ‌ـ مشترک می­تواند تنوع ساختواژی در تناوب سببی (نشان‌داری یکی از دو گونه یا هر دو گونه) را در گویش خوری به‌طور جامع تحلیل کند. 

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی گویش‌های ایرانی 2538-3574 4 1 2019 08 23 An etymological analysis of Evazi words بررسی ریشه‌شناختی واژه‌هایی از گویش اوزی 27 46 5375 10.22099/jill.2019.5375 FA شراره شفایی دانشجوی کارشناسی ارشد فرهنگ و زبان‌های باستان، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران فرخ حاجیانی دانشیار فرهنگ و زبان‌های باستان، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران محسن محمودی کارشناس ارشد فرهنگ و زبان‌های باستان، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2017 01 27 The Evazi dialect is one of Iran's southwestern dialects. Along with Lari dialects (Evaz, Khonj, Juyom, Lar, etc.), this dialect spans vast regions of Hormozgan Province (a part of Bandar Abbas, the whole Bandar Lengeh, Bastak, etc.) the dialects of which are all evolved forms of Middle Persian. Although these dialects show few differences when compared with each other, they can be considered as having originated from the Lari dialect. In the present paper, 15 native words of the Evazi dialect have been examined etymologically and comparatively. Based on the existing evidence in the dialect, the derivational evolution and formation of each word has been considered. Afterwards, its equivalent in the other dialects as well as the middle era form of the word, its related ancient Iranian forms, the etymology of the word in question and its equivalent in other Indo-Iranian and Indo-European languages have been presented. The research method applied in this paper is field research, and the performance method is analytical-descriptive carried out through word collection from valid sources and recording the speakers’ voices. The etymological and comparative examination of these words shows this dialect's relatedness to Iranian languages spoken in the region in three historical eras. Also, the etymological examination of these Evazi words shows that Iranian dialects have a wealth of Iranian languages data in them still unknown. Their examination with a historical approach reveals the value of these data and at the same time, contributes to future studies on other Iranian languages and dialects and a better understanding of them. گویش اوزی از گویش‌های جنوب غربی ایران است. این گویش در کنار گویش‌های لاری (اوز، خنج، گراش، جویم، لار و...) مناطق وسیعی از استان هرمزگان (بخشی از بندرعباس، تمامی بندرلنگه، بستک و...) را دربر­ می‌گیرد (کامیاب، 1:1370) که همگی تحول ‌یافته از زبان فارسی میانه هستند. این گویش‌ها اگرچه تفاوت اندکی با هم دارند اما می‌توان آن‌ها را نشأت گرفته از گویش لاری دانست. در این مقاله 15 واژه اصیل گویش اوزی مورد بررسی ریشه‌شناختی و تطبیقی قرار گرفته ‌است. در هر مدخل ابتدا بر پایه شواهد موجود در خود گویش، روند دگرگونی و ساخت اشتقاقی هر واژه مورد بررسی قرار­گرفته ‌است. سپس معادل آن در دیگر گویش­ها و نیز صورت دوره میانه این واژگان و صورت‌های مرتبط ایرانی باستان آن‌ها و نیز ریشه واژه مورد نظر و برابر آن‌ها در دیگر زبان‌های هندوایرانی و هندواروپایی آورده شده ‌است. روش تحقیق در این مقاله میدانی است و روش انجام تحلیلی ـ توصیفی است که با استفاده از گردآوری واژه‌ها از منابع معتبر و ضبط صدای گویشور صورت ­گرفته است. بررسی ریشه‌شناختی و تطبیقی این واژگان نشان دهنده پیوستگی و قرابت این گویش با زبان‌های ایرانی در سه دوره تاریخی است که در این سرزمین بدان تکلم شده ‌است. از سوی دیگر بررسی ریشه‌شناختی این چند واژه اوزی نشان می‌دهد که گویش‌های ایرانی گنجینه‌ای از داده‌های زبان‌های ایرانی را در خود دارند که هنوز ناشناخته است و بررسی آن‌ها با رویکرد تاریخی، هم ارزش نهفته زبان‌شناختی این داده‌ها را آشکار می‌کند و هم به بررسی و شناخت دیگر زبان‌ها و گویش‌های ایرانی کمک می‌کند.

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی گویش‌های ایرانی 2538-3574 4 1 2019 08 23 A study of Takestan Tati clitics and final consonant elision on the basis of the Optimality Theory بررسی واژه‌بست‌ها و همخوان‌های پایانی گویش تاتی تاکستان براساس نظریه بهینگی 47 65 5376 10.22099/jill.2019.5376 FA جواد رحمانی دانشجوی دکتری زبانشناسی همگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زنجان، زنجان، ایران محمد رضا اروجی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زنجان، گروه زبانشناسی، زنجان، ایران بهزاد رهبر استادیار زبانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد زنجان، گروه زبانشناسی، زنجان، ایران Journal Article 2018 02 02 The present study is an attempt to investigate the morpho-phonological clitics in the Tati dialect of Takestan in the light of optimality theory. Morpho-phonological processes are phonological changes occurring in a morphological context, i.e., those that happen between morphemes. They are phonologically governed. The research was analytical and the data were collected from Tati books and local media. This study probes into the application of the morpho-phonological processes in the clitics of the Takestani Tati dialect from an Optimality Theory point of view. The results illustrated that in Tati, both elision and insertion processes happen in morphological borders, highlighting conspiracy in this language. In other words, this study concluded that the global ranking constraints also apply to Tati and the constraints in the Tati dialect were in line with the universal ones. The present study can add to the linguistic scope and knowledge of scholars, further acquainting the researchers with the morpho-phonological processes of the Tati dialect and its adaptation to the universalities of this realm. <span lang="FA" dir="RTL">پژوهش حاضر تلاشی است در جهت بررسی واژ- واجی واژه‌بست‌ها و حذف همخوان‌های گویش تاتی تاکستان در چارچوب نظریه بهینگی. منظور از فرایندهای واژ- واجی آن دسته از تغییرات واجی است که در بافتی صرفی، یعنی در مرز بین تکواژها ایجاد می‌شود و انگیزه آوایی دارد. روش پژوهش به‌ صورت تحلیلی بوده و داده‌های پژوهش از کتاب‌های تاتی، رادیو و شبکه‌های محلی گردآوری‌ شده‌اند. متغیرهای زبانی بر اساس نوع فرایندهای آوایی و واژگانی دخیل مورد بررسی قرار گرفتند. در این پژوهش بر آن  بودیم تا به واکاوی چگونگی عملکرد فرایندهای واژـواجی از دیدگاه بهینگی در واژه‌بست‌ها و حذف همخوان‌های پایانی گویش تاتی بپردازیم. نهایتاً، براساس داده‌های موجود به این نتیجه دست ‌یافتیم که در این زبان گاهی فرایند حذف و گاهی درج در مرز تکواژی رخ می‌دهد، هرچند فرایند حذف در پیشوندها از مرتبه بالاتری نسبت به درج برخوردار است. اما این امر نشان‌دهنده‌ی همنوایی یا همان دسیسه‌ی واجی می‌باشد که نشان می‌دهد مرتبه‌بندی محدودیت‌های جهانی در این گویش صادق بوده و محدودیت‌های موجود در آن با محدودیت‌های جهانی همسو است. این پژوهش به پیکره دانش زبانیِ زبان‌شناسان در مورد گویش تاتی افزوده و پژوهشگران را در شناخت هرچه بیشتر فرایندهای واژ- واجی گویش تاتی و تطابق آن با جهانی‌های این حوزه یاری می‌رساند.</span>

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی گویش‌های ایرانی 2538-3574 4 1 2019 08 23 Lenition and metathesis processes in the Brafto Tang Sha dialect of Bakhtiari فرایندهای تضعیف و قلب در گویش بختیاری «بروافتو تنگ شا» 67 89 5377 10.22099/jill.2019.5377 FA شهین امیرجانی دانشجوی دکتری زبان‌شناسی همگانی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا دانشیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران محمدجواد حجازی استادیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران Journal Article 2017 08 19 <span>The purpose of this paper is to identify and describe the lenition and metathesis processes in the standard variety of the Persian language and the Brafto Tang Sha dialect of Bakhtiari as a southwestern Iranian language. For this purpose, 150 words were first selected from the dialect questionnaire and glossary. Then, eight illiterate and semi-literate native speakers aged 40 to 80 were interviewed. Additionally, the linguistic intuition of one of the writers as a native speaker as well as some written sources were used as the research background. The data were analyzed in the framework of generative phonology, and the phonetic notation was based on the IPA (International Phonetic Alphabet). The research method was descriptive-analytic. In the analysis of each of the processes, a table of data and its related rules was presented; and eventually in some cases, nonlinear representations were made by means of phonemic features. The study results indicate that the process of lenition in this dialect can be explained in the framework of generative phonology. Furthermore, the study showed that some types of lenition, including assimilation, deletion and grave as well as acute features are observable in these processes</span> هدف از نگارش مقاله حاضر، شناسایی و توصیف فرآیندهای تضعیف و قلب مشترک بین فارسی معیار و گویش بختیاری «بروافتو تنگ شا» یکی از زبان‌های ایرانی جنوب غربی است. بدین منظور، ابتدا 150 کلمه از پرسشنامه‌ و واژه‌نامه گویشی انتخاب و سپس از هشت گویشور بومی بی‌سواد و کم‌سواد در سنین 40 تا 80 سال مصاحبه شده است. همچنین از شم زبانی یکی از نگارندگان به‌عنوان گویشور بومی و برخی از منابع مکتوب در این زمینه به‌عنوان پیشینه پژوهش بهره برده است. داده‌ها در چارچوب این نظریه تحلیل‌شده و آوانگاری بر اساس الفبای آوانویسی بین‌المللی «آی‌پی‌ای» انجام‌شده است. روش پژوهش نیز به‌صورت توصیفی ـ تحلیلی است. در تحلیل هر یک از فرآیندها، جدولی از داده‌ها و قاعده مربوط به آن ارائه گردیده و درنهایت بازنمایی غیرخطی از طریق مشخصه‌های واجی در برخی از موارد صورت می‌پذیرد. نتایج به‌دست ‌آمده حاکی از آن است که فرآیند تضعیف در این گویش در چارچوب واج‌شناسی زایشی قابل تبیین است همچنین بررسی داده‌های نشان می‌دهد که انواع فرآیند تضعیف مانند فرآیندهای همگونی و حذف و ویژگی‌های فرونوا و برنوا در این فرآیندها قابل مشاهده است.

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی گویش‌های ایرانی 2538-3574 4 1 2019 08 23 Reduplication in Lari فرایند تکرار در زبان لاری 91 111 5378 10.22099/jill.2019.5378 FA حسین نجاری استادیار فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران شیما صدیقی کارشناسی ارشد فرهنگ و زبان‌های باستانی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2018 09 15 Sometimes, the speakers of a language form new words in order to express their intended concepts and meanings. In doing so, they tap into and follow some principles and patterns which lead to some processes generally known as word formation processes. Reduplication is one of these processes which is used in most languages. In reduplication, new words are generated when all or part of a word is reduplicated. The present study was undertaken to examine this process, i.e. reduplication in Lari, a language from the southeast of Iran with an ancient history and to explore the word formation and meaning of the words created as a result of this process. The lexicons were collected through library research and were analyzed next. The findings of the study indicate that both total and partial reduplication exist in Lari, and each of these two forms of reduplication has its own sub-categories. Furthermore, during the study, some words were found which could not be used on their own and had to attach to a light verb for them to be used in a sentence. گاه گویشوران یک زبان برای رساندن مفهوم مورد نظر خود دست به واژه‌سازی می‌زنند و بر این اساس از قواعد و الگوهایی تبعیت می‌کنند که باعت ایجاد فرایندهایی موسوم به فرایندهای واژه‌سازی می‌شوند. فرایند تکرار نیز یکی از این فرایندها محسوب می‌شود که در اکثر زبان‌ها به‌کار می‌رود و با تکرار کامل یک واژه و یا تکرار تنها بخشی از یک واژه، کلمه‌ای جدید ساخته می‌شود. این پژوهش به بررسی فرایند تکرار در زبان لاری که یکی از زبان‌های جنوب شرقی ایران است و اصالتی بس کهن دارد، می‌پردازد و واژگانی که بر این اساس ساخته شده‌اند را از منظر الگوی ساخت واژه‌ای و معنا مورد بررسی قرار می‌دهد. واژگان، به صورت کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده و سپس مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که در این زبان که خود دارای ساختاری متفاوت می‌باشد هر دو نوع تکرار کامل و تکرار ناقص وجود دارد و هر یک به نوبه خود به شاخه‌های متفاوتی تقسیم می‌شوند، همچنین واژگانی نیز وجود دارند که نمی‌توان آن‌ها را به تنهایی به‌کار برد و در مواردی نیاز به یک همکرد دارند تا بتوانند در بافت یک جمله قرار گیرند.

دانشگاه شیراز زبان‌شناسی گویش‌های ایرانی 2538-3574 4 1 2019 08 23 Acoustic ananlysis of the impact of blindness on Persian voiced stop consonants in CV syllables بررسی صورت‌شناختی تأثیر نابینایی بر جایگاه تولید همخوان‌های انسدادی واک‌دار زبان فارسی در بافت CV 113 135 5379 10.22099/jill.2019.5379 FA طاهره محمودی احمدآبادی دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ارسلان گلفام دانشیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ماندانا نوربخش استادیار دانشگاه الزهرا عالیه کرد زعفرانلو کامبوزیا دانشیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2019 07 03 The multimodal perception and production of speech production have gained a lot of attention as a result of various studies in the 1990s up to now. Although there are discussions about the importance of the role of different perceptual systems in speech production, there is agreement over the facilitating role of vision in speech. This experimental study examines the impact of congenital visual deprivation on the production of Persian voiced stop consonants as well as the patients’ compensation strategies for producing these phonemes. The researcher recorded 864 naturally produced speech samples from eight congenitally blind children and eight sighted ones all ranging from 8 to 15 years (mean age: 13±1.69 years old) during the production of the three repetitions of the Persian stop-vowel consonants in a CV sequences. The results of The F2 and F3 formant transition analyses revealed that blindness may have an effect on the difference of offset and onset of the second formant transition. However, the onset and offset of the second and third formant transition and the difference of the offset and onset of the third formant transition were unaffected. ادراک و تولید چندوجهی گفتار مبحثی است که از دهه 90 تا به حال توجه پژوهش­های مختلفی را به خود جلب کرده است. هرچند نظرات مختلفی در مورد ترتیب اهمیت نقش سیستم­های مختلف ادراکی بر گفتار ذکر شده است اما در مورد این نکته که اطلاعات گفتاری دیداری یادگیری بخش­های خاصی از گفتار در نوزادان را تسهیل می­کند اتفاق نظر وجود دارد. در این پژوهش تجربی تأثیر محرومیت مادرزادی نابینایی بر تولید انسدادی­های واک­دار زبان فارسی و راهبردهای جبرانی دانش­آموزان نابینا برای تولید این واج­ها مورد توجه قرار گرفته است. تعداد 864 نمونه آوایی که 8 دانش­آموز نابینای مادرزاد و 8 دانش­آموز بینا آن‌ها را به طور طبیعی تولید کرده بودند در حین سه تکرار همخوان­های انسدادی زبان فارسی در توالی CVC ضبط شد. نتایج تحلیل گذر سازه­های دوم و سوم نشان داد آسیب بینایی می­تواند بر اختلاف فرکانس شروع و پایان گذر سازه دوم بعضی از هجاها تأثیرگذار باشد. همچنین نتایج نشان داد بینایی بر فرکانس­های شروع و پایان گذر سازه­های دوم و سوم و اختلاف فرکانس شروع و پایان گذر سازه سوم تأثیرگذار                  نبود.