آسیه ربیعی پور سلیمی؛ هنگامه واعظی
چکیده
پژوهش حاضر ترتیب سازههای اصلی و عملکرد مبتدا و کانون را با تأکید بر نگاه گفتمانی به نقشهایی مانند گوینده، شنونده، صحنة گفتمان و زمینة کلامی در گویش لاهیجانی بررسی میکند. این بررسی ...
بیشتر
پژوهش حاضر ترتیب سازههای اصلی و عملکرد مبتدا و کانون را با تأکید بر نگاه گفتمانی به نقشهایی مانند گوینده، شنونده، صحنة گفتمان و زمینة کلامی در گویش لاهیجانی بررسی میکند. این بررسی در چارچوب پیشنهادی ارتشیکشایر (2007) و ویلی (1997) به موضوع میپردازد. هدف این پژوهش، تعیین ترتیب سازه در گویش لاهیجانی و چگونگی تعامل آن با ساخت اطلاع است. مکالمات گویشوران بومی به مدت هشت ساعت ضبط و جمعاً 800 جمله گردآوری شد. گویش گیلکی لاهیجانی گویشی است فعل پایان که بیشترین فراوانی SOV (صورت بینشان) را نشان میدهد. ترتیب سازهها آزاد و جزو زبانهای غیرترتیبی است. چهار نوع مبتدای صحنه (پنهان در بافت)، دائمی/ موقت، چندتایی و تهی در این گویش شناسایی شدند. برای تعبیر جملات، حضور حداقل یک مبتدا برای تفسیر جمله الزامی است. مبتداها، اطلاعاتی هستند که میتوانند هم در ابتدا و هم در انتهای جملات ظاهر شوند. همچنین دو نوع کانون تقابلی و محدود شناسایی شدند. بافت و شرایط کلامی، مبتدا یا کانونبودن را تعیین میکنند؛ پس هم مبتدا و هم کانون میتوانند تقابلی باشند. گویش لاهیجانی (در شکل نشاندار خود) هم دارای ترتیب سازه آزاد و انعطافپذیر و هم دارای ساخت اطلاع آزاد و انعطافپذیر است که در آن عوامل نحوی و ساخت اطلاع توسط نیت کاربردی گوینده جابهجا میشوند. بنابراین میتوان نتیجه گرفت که عامل اصلی برای این جابهجایی و انعطافپذیری در جملات نیت کاربردی گوینده است.
