شادی داوری؛ بهناز کوکبی
چکیده
با آنکه وندافزایی، سازوکاری مهم در ساخت واژهها و یا صورتهای جدید یک واژه در میان زبانهای دنیاست، محدودیتهای فراوانی بر شیوه چینش وندهای موجود در یک واژه حکمفرما است. این پژوهش برآن است ...
بیشتر
با آنکه وندافزایی، سازوکاری مهم در ساخت واژهها و یا صورتهای جدید یک واژه در میان زبانهای دنیاست، محدودیتهای فراوانی بر شیوه چینش وندهای موجود در یک واژه حکمفرما است. این پژوهش برآن است تا رویکرد معناییبایبی (1985) با عنوان رویکرد «اصل ارتباط»، را در بررسی ترتیب وندهای فعلی و نیز واژهبستهای مفعولی گویش مازندرانی محمودآباد (از گویشهای شمال غربیایران) بهکار بندد. دادههای پژوهش بیانگر آن است که «اصل ارتباط» در خصوص ترتیب وندهای تصریفیِ زمان، قطبیت، مطابقه و وند اشتقاقی سببیساز و نیز واژهبستهای غیرفاعلی در مازندرانی کارآمد بوده است. این در حالی است که عدم پیروی از این اصل تنها در ترتیب وند اشتقاقی صفت مفعولی به چشم میخورد. علاوه بر این، هرچه فاصله یک وند از پایه بیشتر باشد، از محتوای واژگانی پایه فاصله گرفته و بیشتر در حوزه نحو قرار میگیرد. از اینرو، وندهای مطابقه و واژهبستهای مفعولی که عناصری وابسته به حوزه نحو و روابط نحوی (فاعل و مفعول)، و نه معنایی و واژگانی هستد، همواره بیشترین فاصله را با پایه فعلی به نمایش میگذارند. این عناصر بهدلیل ماهیت نحوی علاوه بر عمومی و کلیتر بودن، از بالاترین بسامد رخداد برخوردار بوده و از این رو دستوریتر هستند.
