ارسلان میرزایی؛ محمد هادی فلاحی
چکیده
این مقاله به بررسی جایگاه زنان در ادبیات شفاهی قوم قشقایی از منظر تحلیل گفتمان انتقادی میپردازد. دادههای مورد بررسی مجموعهای از دوبیتیها، ضربالمثلها، اصطلاحات و داستانهای فولکوریک ...
بیشتر
این مقاله به بررسی جایگاه زنان در ادبیات شفاهی قوم قشقایی از منظر تحلیل گفتمان انتقادی میپردازد. دادههای مورد بررسی مجموعهای از دوبیتیها، ضربالمثلها، اصطلاحات و داستانهای فولکوریک قشقایی است که از کتابهای مردانی رحیمی (1391و1378)، کیانی (1371) و همچنین گردآوریهای نگارندگان به دست آمده است. پژوهش حاضر در پی پاسخگویی به این پرسش است که آیا میتوان با بررسی متون و استخراج روابط مبتنی بر ایدئولوژی، روابط قدرت، عرف و سنتهای قومی قبیلهای به جایگاه زنان در ایل قشقایی پی برد؟ دادههای تحقیق بر اساس الگوی فرکلاف در سه سطح توصیف (واژگان و دستور)، تفسیر (قدرت، ایدئولوژی، بینامتنیت) و تبیین (کارکردگرایی اجتماعی) بررسی شدهاند. در بخش توصیف، دادهها براساس ارزشهای تجربی، بیانی و رابطهای و نحوهی بازنمود گفتمان در ساختهای زبانی، بررسی و سپس در بخش تفسیر و تبیین دادهها، بافت موقعیتی تولید متون مورد بررسی قرار گرفته است. پس از بررسی دادهها مشخص شد در اغلب متون بررسی شده زنان دارای ارزش و منزلتی پایینتر از مردان هستند ولی این ارزشگذاری در برخی از متون و در برخی از موقعیتها تغییر کرده و شاهد ارزشگذاری مثبت نسبت به زنان نیز میباشیم. به طور کلی زنان در ادبیات شفاهی قوم قشقایی تنها در جایگاه و نقش مادر دارای ارزش مثبت میباشند و در دیگر نقشها ارزشگذاری چندان مثبتی ندارند و در اغلب موارد، نسبت به مردان نقش برابری ندارند.
