بررسی فرایندهای کشش جبرانی و حذف در گویش کُرمانجی با تأکید بر نظریة مورایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علمی کاربردی واحد 18 تهران ایران

2 استادیار دانشگاه آزاد قم

3 دانشگاه فرهنگیان

10.22099/jill.2018.28176.1080

چکیده

«کُردی» یکی از زبان‌های پرگویشور در چهار کشور است. این زبان در ایران و در استان‌هایی نظیر کردستان، ایلام، کرمانشاه، همدان، آذربایجان غربی و شمال خراسان دارای لهجه‌های گوناگونی است که دو گویش «کُرمانجی» و «سورانی» پرتکلم‌ترین گویش‌های آن به شمار می‌روند. در حقیقت «گویش‌ها» شاخه‌هایی هستند که از یک زبان واحد منشعب شده‌اند اما از نظر آوایی، واژگانی و ساختاری با یکدیگر تفاوت دارند. هدف از انجام این پژوهش بررسی برخی از فرایندهای پربسامد در گویش کُرمانجی برحسب «نظریة مورایی» است. این پژوهش به دنبال پاسخ‌دادن به این پرسش است که آیا فرایندهای «کشش جبرانی» و «حذف» در این گویش و در نظریة مورایی قابل تبیین هستند یا خیر. به منظور پاسخ به این پرسش، داده‌ها با استفاده از روش میدانی، از طریق ارائة پرسشنامه به گویشوران بومی و همین‌طور بهره‌گیری از پایان‌نامه و منابع مکتوب گردآوری شد. در ادامه، پس از بیان پیشینه و معرفی نظریة مورایی، تحلیل داده‌ها از طریق گزینش نمونه‌های مناسب برای هر فرایند و بررسی آن‌ها در نظریة مورایی انجام شد. یافته‌ها نشان داد که این فرایندها قابلیت تبیین در نظریة مورایی را دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The study of the phonological processes of compensatory lengthening and elision in the Kormanji dialect with an emphasis on the Moraic theory

نویسندگان [English]

  • Tahereh Ghotbi Karimi 1
  • Mohammad Javad Hejazi 2
  • Mina Mahdikhani 3
1 Elmi Karbordi university branch 18 Tehran Iran
2 University of Qom
3 Farhangian university
چکیده [English]

Kurdish is a widely spoken languages in four countries. This language has different dialects in some provinces of Iran such as Kurdistan, Ilam, Kermanshah, Hamedan, West Azerbaijan and Northern Khorasan. The two dialects of "Kormanji" and "Surani" are the most widely spoken ones in those provinces. "Dialects" are branches ramifying out of a single language but have phonetic, lexical and structural differences. The purpose of this research is to study some of the most frequent processes in the Kormanji dialect with regard to the "Moraic theory". The question of whether "compensatory lengthening" and "deletion" in this dialect and in the above theory are explainable is dealt with in this research. To answer this question, employing the field method, the data were collected through questionnaires answered by the native speakers and then the thesis and written sources were used. In the following, after describing the background of Moraic theory and its background, data analysis was performed through selected appropriate samples for each process and then their examination was done via the Moraic theory. In the end, it was concluded that theses processes are explainable in the framework of the Moraic theory.

کلیدواژه‌ها [English]

  • elision
  • Kurdish Language
  • Compensatory Lengthening
  • Kormanji
  • Dialect
  • Moraic theory
امامی، حسن و مهدی سبزه. (1392). مقایسه نظام آوایی گویش کُرمانجی خراسانی و کردی ایلامی. فرهنگ ایلام، دوره 14- شماره 40 و 41، پاییز و زمستان، صص 68-80.
حق‌شناس، علی‌محمد. (1378). آواشناسی (فونتیک). تهران: آگاه.
 خانلری،  پرویز. (1373). دستور تاریخی زبان فارسی. تهران: توس.
درزی، علی. (1375). کشش جبرانی مصوت‌ها در فارسی محاوره‌ای امروز. مجلة زبا‌ن‌شناسی، 6 (10)، صص، 58-75.
زمردیان، رضا. (1368). بررسی گویش قاین. مشهد: آستان قدس رضوی.
سامارین، ویلیام. (1362). زبان شناسی علمی. ترجمه لطیف عطاری. تهران: انتشارات نشر دانشگاهی.
صدیق زاهدی، محمد و بتول علی‌‌‌‌‌‌نژاد. (1388). تحلیل مورایی کشش جبرانی واکه در گویش کردی سورانی. مجله پژوهش‌‌‌‌‌‌های زبان‌شناسی، 1، صص. 27-46.
علی‌آبادی، علی. (1375). مونوگرافی روستای علی‌آباد. پایان‌نامة کارشناسی علوم اجتماعی، دانشگاه شاهد تهران.
قنبری بگلر، جواد. الیاسی، محمود. و ایزانلو، علی. (1392). بررسی تفاوت‌های گویش کُرمانجی بیگلر با گویش‌های کُرمانجی مجاور. زبان‌شناسی و گویش‌های خراسان، 5 (8)، صص 1-19.
کردزعفرانلو کامبوزیا، عالیه. (1385). واج‌شناسی رویکردهای قاعده ‌‌‌‌‌‌بنیاد. تهران: انتشارات سمت.
کردزعفرانلو کامبوزیا، عالیه و علوی، فاطمه. (1383). واج‌‌‌‌‌‌شناسی مورایی و ساخت هجا در زبان فارسی. مجموعه مقالات دانشگاه علامه طباطبایی، 186، صص 249- 264.
کلباسی، ایران. (1388). فرهنگ توصیفی گونه‌های زبانی ایران. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.